Njuike navigašuvnna meattá

Persovdnadieđuid gieđahallan Mela oadjo- ja ovdoáššiin

EU diehtosuodje-ásahus eaktuda, ahte oaččut dieđu das, mo du persovdnadieđut gieđahallojit Eanadoalliid ealáhatlágádus Melas.

Dán diehtosuodjealmmuhusas muitaluvvo, mo du persovdnadieđut gieđahallojit Melas čuovvovaš oadjo- ja ovdoáššiid oktavuođas:

  • MYEL-oadjoáššit
  • MATA- oadjoáššit
  • MATA-vahátáššit
  • MATA-bearašealáhat
  • Mela-buohcanbeaiveruhta
  • Joavkoheaggaoadju

Mii lea ulbmil ja man vuođul du persovdnadieđut gieđahallojit Melas?

Du persovdnadieđut dárbbašuvvojit MYEL- ja MATA-oadjoáššiidat dahje daidda gullevaš Mela dikšun ovdoášši čoavdimis. Mela gieđahallá persovdnadieđuidat lágas mearriduvvon geatnegasvuođa čuovvuma dihte.

Dieđuid áddekeahttá guođđima vejolaš čuovvumušat

Jos Mela ii oaččo dan bivdin dieđuid MYEL- ja MATA-oadjoáššiin ja du ášši dan siva dihte čovdojuvvo váilevaš dieđuid vuođul, dat sáhttá váikkuhit du oadjo- ja ovdodorvui.

Jos Mela ii oaččo goasge gažaldatvuloš ášši birra dan bivdin dieđuid dat ii maiddái sáhte

  • nannet dutnje vejolaččat du ohcan eaktodáhtolaš MATA-oaju
  • čoavdit du vuoigatvuođa buhtadussii iige máksámuššii boahtti buhtadusaid meari MATA-vahátáššis
  • čoavdit du vuoigatvuođa bearašealáhahkii iige máksámuššii boahtti ealáhaga meari MATA-bearašealáhatáššis
  • čielggadit du vuoigatvuođa beaiveruhtii dahje beaiveruđa meari Mela-buohcanbeaiveruhtaáššis
  • čielggadit du vuoigatvuođa joavkoheaggaoadjobuhtadussii dahje buhtadusa meari joavkoheaggaoadjobuhtadusáššis.

Dieđut geavahuvvojit maid eará lobálaš geavahanulbmiliid várás

Jos leat MYEL-oadjogeatnegas, MYEL-oadjoáššis du addin dieđut geavahuvvojit maid MATA-bargobárte- ja ámmátdávdaoaju sihke joavkoheaggaoaju nannema dihte, seammás, go don oadjuduvvot MYEL-oajuin.

MATA-vahátalmmuhusain  čoggojuvvon dieđut geavahuvvojit maid Mela-buohcanbeaiveruhtaáššiidat gieđahallamii.

Oadjo- dahje ovdoášši čoavdima várás čoggojuvvon dieđut geavahuvvojit maid statistihka ráhkadeamis ja dutkamušas.

Mela sáhttá ovttaskas dáhpáhusain geavahit Mela gieđahallan oadjo- dahje ovdoášši gieđahallamis ožžon dieđuid maid nuppi Mela gieđahallan oadjo- dahje ovdoáššis, jos dieđut váikkuhit nuppi áššis  dahkkon čovdosii ja jos daid galgá lága mielde váldit vuhtii gažaldatvuloš áššis.

Mela vuoigatvuohta skáhppot, luohpadit ja sirdit du persovdnadieđuid

Melas lea láhkii vuođđuduvvi vuoigatvuohta skáhppot ja luohpadit du ášši čoavdima várás vealtameahttun dieđuid.

Jos dieđuid skáhppon dahje luohpadeapmi ii vuođđuduva láhkii, dus bivdojuvvo miehtan, man sáhtát jos nu háliidat maŋŋil šluhttet.

Mela sáhttá du ášši gieđahaladettiin leat oktavuođas earet eará sierra eiseválddiide sihke ealáhat- ja oadjolágádusaide. Veahkkeruhtaoažžu oadjoáššis Mela sáhttá leat oktavuođas maid veahkkeruđa mieđiheaddjái, MATA-áššiin iešguđege dikšunlágádusaide ja joavkooadjoáššiin ovdamearkka dihte Bárteoadjoguovddážii, Stáhtakantuvrii ja Kevai.

Dieđuidat sáhttá dárbbu mielde sirdit EU diehtosuodjeásahusa ja stáhtaid gaskasaš sosiáladorvosoahpamušaid vuođul EU- ja ETA-riikkaide, Sveicii sihke EU olggobeallái. Dárkilut dieđu  persovdnadieđuidat skáhppomis, luohpadeamis ja sirdimis sihke beliin, mat Mela beales gieđahallet persovdnadieđuidat, oaččot Mela neahttasiidduin.

Dus lea vuoigatvuohta dárkkistit iežat dieđuid

Dus lea vuoigatvuohta jos nu háliidat oažžut diehtit, mat du dieđut leat vurkejuvvon Mela registarii. Sáhtát oaččut mildosa iežat persovdnadieđuin.

Sáhtát bivdit dárkilmeahttun ja boastto persovdnadieđuid njulget. Sáhtát maid dievasmahttit váilevaš persovdnadieđuidat, jos das lea persovdnadieđuid gieđahallama ulbmila dáfus mearkkašupmi.

Persovdnadieđuid guoski bivdaga dahkan ja vástádusa oažžun lea dábálaččat nuvttá.

Jos Mela ii du bivdaga vuođul ollašuhte persovdnadieđuidat guoski doaibmabijuid, oaččot almmuhusa áššis maŋimustá mánotbaji siste. Jos du bivdaga ii sáhte ollašuhttit, Mela muitala siva.

Diehtosuodjeásahusa mielde registrerejuvvon vuoigatvuođat, maid it sáhte geavahit

Daningo oadjo- ja ovdoášši gieđahallan vuođđuduvvá láhkii, it sáhte vuostálastit persovdnadieđuidat gieđahallama, itge bivdit gieđahallamis dárbbašlaš persovdnadieđuidat jávkadeami dahje daid sirdima Mela olggobeale vuogádahkii.

Dus ii maiddái leat vuoigatvuohta dasa, ahte Mela lágas mearriduvvon barggu  divššodettiin ráddješii persovdnadieđuidat gieđahallama, vaikko šiittášit persovdnadieđuidat doallevašvuođa, jos du gáibádus gieđahallama ráddjemis lea čalbmosit dárbbašmeahttun.

Váidinvuoigatvuohta

Jos leat duhtameahttun Mela čovdosii persovdnadieđuidat guoski áššis dahje jos geahčat, ahte Mela ii čuovo du guoski persovdnadieđuid gieđahallamis EU diehtosuodjeásahusa, dus lea vuoigatvuohta váidit ášši diehtosuodjeáittardeaddjái.

Persovdnadieđuidat seailluheapmi

Du ášši gieđahallamis dárbbašlaš dieđut seailluhuvvojit lágas, ásahusas dahje EU diehtosuodjeásahusas mearriduvvon áigge.

Seailluhanáiggit leat:

  • MYEL- ja MATA-oadjoáššiin unnimustá čuohte jagi. Du MYEL-oaju guoski dieđut seailluhuvvojit MATA-láhkaásaheami seailluhanáiggiid čuovvumiin, daningo MYEL- ja MATA-oadjodieđut ráhkadit ollisvuođa
  • MATA-vahátáššis ja MATA-bearašealáhatáššis unnimustá čuohtejagi.
  • MYEL mielde oadjomávssuid bearranáššiin MATA-láhkaásaheami seailluhanáiggiid čuovvumiin unnimustá logi jagi
  • MATA-oadjoáššis, mii guoská oadjomávssu mearrama vuđđosiid, oadjomávssu bearrama, buhtadusa máksingildosa ja oadjolágádusa regreassavuoigatvuođa, unnimustá logi jagi
  • Mela-buohcanbeaiveruhtaáššis ja joavkoheaggaoadjoáššis unnimustá guhtta jagi

Automáhtalaš gieđahallan Mela-buohcanbeaiveruhtaáššiin

Automáhtalaš gieđahallamis ášši sáhttá čoavdit nu, ahte mearrádus addojuvvo automáhtalaččat  sierra diehtogálduin čoggojuvvon dieđuid vuođul. Mela geavaha automáhtalaš mearrádusdahkama gieđahaladettiin Mela-buohcanbeaiveruhtaohcamušaid. Melas lea vuoigatvuohta mii vuođđuduvvá láhkii dahkat automáhtalaš mearrádusaid dáin áššiin.

Automáhtalaš mearrádusat addojuvvojit, go ohcamuša gieđahallan vuođđuduvvá dieđuide, maid riektavuohta lea dárkkistuvvon ja main beaiveruđa mieđiheami eavttut leat ovttageardánat ja formálalaččat. Mela addá automáhtalaš mearrádusa, go buohcanbeaiveruhtaohcamuš lea doaimmahuvvon Kelai, mii lea jo dutkan buohcanbeaiveruhtavuoigatvuođa vuđđosa.

Dáhpáhusain, main beaiveruđa mieđiheapmi ja dan meari rehkenastin gáibidit  Mela meroštallama, Mela doaibmaolmmoš gieđahallá ášši. Dus lea, jos nu háliidat vuoigatvuohta bivdit, ahte du oažžun automáhtalaš mearrádus dárkkistuvvo Melas ja dus lea vuoigatvuohta váidit addojuvvon mearrádusas.

Registtardoalli

Mela lea du oadjo- ja ovdoáššiin čoggojuvvon dieđuid registtardoalli.

Mela diehtosuodjevástuoolbmo oktavuođadieđut

Sádde suddjejuvvon šleađgaboastta Mela neahttasiidduid bokte. Sáhtát maid riŋget Mela telefonmolsagii 029 435 11.

Loga lasi diehtosuoji birra ja persovdnadieđuid gieđahallama birra Melas

Dát diehtosuodjealmmuhus laktása Mela skoviide:
4523SA

Váldde oktavuođa

Oktavuohtadiedut